Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Κυριακή, 26 Ιανουαρίου 2014


~Λογοτεχνικές Παρουσιάσεις~

~Αφιέρωμα ~

~Ευφροσύνη Μαντά Λαζάρου~

Κυριακή 26/1/2014




















Είναι ωραία η ορμή της ζωής που δεν ρωτάει.

Ευφροσύνη Μαντά -Λαζάρου ''Ο Νώε στήν Πόλη''











Ευφροσύνη Μαντά-Λαζάρου

Βιογραφικό Σημείωμα:

Η Ευφροσύνη Μαντά- Λαζάρου γεννήθηκε στην Κύπρο. Σπούδασε Ελληνική Φιλολογία στη Φιλοσοφική Σχολή στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας. Εργάστηκε στη Μέση Εκπαίδευση. Από το 1995 μέχρι το 2003 εργάστηκε με απόσπαση στην Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού της Κύπρου ως συντονίστρια ειδικών προγραμμάτων στα Γυμνάσια καθώς και για την παραγωγή παιδαγωγικού υλικού. Από το 2003 μέχρι το 2011 εργάστηκα ως συντονίστρια σε προγράμματα για τη Ζώνη Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας των σχολείων της Φανερωμένης στην Παλιά Λευκωσία. Τιμήθηκε με το Κρατικό βραβείο ποίησης του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού της Κύπρου για το έργο της « Ο Νώε στην πόλη», Πλανόδιον, 2012.

Συγγραφικό έργο:

Πεζά:

Χωρίς την Αριάδνη Στη χώρα του αυτισμού παρέα με την ποίηση Μυθιστόρημα, εκδόσεις Γκοβόστη Αθήνα, 2006

Φίλε μου εγώ δεν είμαι σαν και σένα Το γράμμα ενός μοναχικού παιδιού Λευκωσία 2006

Ποίηση:

Οι Μέρες Υφάντρες Οι Νύχτες Γυμνές, Λευκωσία 2002

…σε έρωτα ή θάνατο θα πάμε…, Λευκωσία 2005

Το Μέσα Φόρεμα, εκδόσεις Αφή, 2011

Ο Νώε στην πόλη, εκδόσεις Πλανόδιον, 2012

Επίσης ποιήματα και δοκίμια της έχουν δημοσιευτεί σε εφημερίδες και περιοδικά.



Ευφροσύνη Μαντά Λαζάρου

Της ξενιτιάς

Κάθομαι εδώ στο ακροκέραμο της αγάπης μας
Που την ξενίτεψες
Μέσα στα όνειρα και τα πρέπει των άλλων

Δαγκώνει την καρδιά μου η σκέψη σου
Ο καημός σου δαγκώνει το ψωμί των παιδιών μου

Φυλάξου αγαπημένε
Απ’ τα μάτια μου που χρόνια τώρα δε σε βλέπουν

Φυλάξου πριν και ώσπου να σε λησμονήσουν
Φυλάξου ώσπου να λησμονηθούν
Αν λησμονιούνται

Ευφροσύνη Μαντά Λαζάρου
Από τη συλλογή :''Σε έρωτα ή θάνατο θα πάμε''.


Βγαίνει ο Νώε από τη σκιά των σκουριασμένων τσίγκων, σκέπαστρα υγρά πάνω από πράσινες πέτρες, μουχλιασμένες. Γλυκύς αλιεύς, πριν όλα βυθιστούν, τους γνέφει ελάτε, κι ονομάζει από όλα κι όλους τον πατέρα με το γιο, με τα κοινά βαφτιστικά όνομά τους΄και με το άρθρο τους οπωσδήποτε. Όπως οριστικά θα λέγαμε: Ο

Χρήστος. Ο Λουκάς.

Ευφροσύνη Μαντά -Λαζαρου ''Ο Νώε στην Πόλη''

Ευφροσύνη Μαντά -Λαζάρου

Γυναίκα παλαιάς κοπής.

Ψιθυρίζει μέσα της σαν προσευχή πως δεν μπορεί,
κάπου δύο άνθρωποι θα κοιμούνται
αγκαλιά, αιώνια ερωτευμένοι.
Όλο και πιο σπάνια συναντά ζευγάρια στους δρόμους.









Άλικο Τριαντάφυλλο

Είναι οι πέντε χλωμές γυναίκες κάτω από το φως του φεγγαριού σαν ιερό μυστήριο.Τα τριάντα ροδοπέταλα ανοίγουν αίφνης σαν το χάχανο, το φτύνουν κατάμουτρα και περιπαικτικά,καθώς τις λούζει το φανάρι της μαύρης λιμουζίνας.Τις μαζεύει και φεύγει.Μια κηλίδα μαύρη απομένει, το βλέμμα της ηδυπάθειας, ώσπου να το καταπιεί η ξαναμμένη ανάσα του αέρα. Το άλλο πρωί εκεί στο ίδιο πεζοδρόμιο πριν σωπάσει για πάντα κάτω από τα πρώτα βήματα,ανθίζει κάτι, που άν προλάβαινε να γίνει αχός, θα ήταν η φωνή ζώου που πονάει κι αγνοεί την αιτία.


''Ο Νώε στην πόλη''



 Ευφροσύνη Μαντά -Λαζάρου ''Άλικο Τριαντάφυλλο''Ο Νώε στην πόλη''





''Ο Νώε Στην Πόλη''

-Έχω ένα τέλειο σχέδιο, είπε, κι άπλωσε
ένα χέρι να πάρει ένα ποτήρι,
τη στιγμή που ίσως αντί γι'αυτό θα έπρεπε
ν' ανοίξει ένα παράθυρο

Ευφροσύνη Μαντά-Λαζάρου

Από την ποιητική συλλογή, ''Ο Νώε στην πόλη''







Ούτε ένα μωρό δεν γεννήθηκε φέτος εδώ.

Κανένα φαρμακείο δεν διανυκτερεύει.Μια μέρα δεν θα υπάρχει και κανένας για να

πεθάνει εδώ σ' αυτή τη γειτονιά.

Ευφροσύνη Μαντά -Λαζαρου ''Ο Νώε στην Πόλη''












Ευφροσύνη Μαντά-Λαζάρου

Στην πόλη αυτή θα ζήσουμε μοναχικά καθένας με τους έρωτές του.
καθώς τα λάβαρα και οι σημαίες αποσύρονται δια παντός...

Μικρή μου πόλη, αγαπημένη
Χώρα δίχως συνθήματα θα ερωτευτούμε στις στροφές των κλειστών δρόμων σου παρατώντας ξόανα, ειδώλια, θεούς και δαίμονες πρώτη φορά.

Δίχως συνθήματα θα ερωτευόμαστε εις τους αιώνας στην πόλη την κλειστή

ώσπου ν' ανοίξει - επιτέλους - η δειλή καρδιά της

Το Μέσα Φόρεμα, Ευφροσύνης Μαντά- Λαζάρου, αφή 2011






Ευφροσύνη Μαντά -Λαζάρου

Μου φαίνεται πως όλοι οι άλλοι
ξέρουν να πολλαπλασιάζονται
κι εσύ να τεμαχίζεσαι.







Ευφροσύνη Μαντά-Λαζάρου
''Το Μέσα Φόρεμα''

Καθόλου δεν μου μοιάζει αυτή που συναντήσατε προχθές.
Εκείνη έφευγε . Εγώ ερχόμουν.
Επέστρεφα με ένα χαμόγελο ασφοδέλους.
Μη μας τρομάζεις, είπατε όλοι σας.
Μα δεν υπάρχει πιο εγκάρδιο χαμόγελο
από τα χείλη που πόνεσαν θανατηφόρα.
Έτσι καθώς ανοίγει η καρδιά και πάλι σαν πρώτη φορά.

Ευφροσύνη Μαντά-Λαζάρου

Από την ποιητική συλλογή, ''Το Μέσα Φόρεμα ''




Ένα ζευγάρι.

Πίσω από την κλειστή πόρτα
ενός παλιού σπιτιού γερνά τίμια κι απλά
με τους ειλικρινείς τρόπους της ρυτίδας.
Στο αχνό φωτισμένο παράθυρο φέγγουν
οι δυο τους πλάι πλάι,
όπως οι λαμπάδες στο μανουάλι της γειτονικής εκκλησιάς.
Λιώνουν.

Ευφροσύνη Μαντά-Λαζάρου
Ο Νώε στην πόλη, εκδόσεις Πλανόδιον









Εφροσύνη Μαντά -Λαζάρου

θα αποφύγουμε τα μελαγχολικά ρομάντζα

Αυτά είναι μονάχα στο μυαλό της

αυτοχειρίας των άνέραστων.

Η ανθοφορία ανήκει μόνο στους ερωτευμένους

Εφροσύνη Μαντά -Λαζάρου

*ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ*

Συνέντευξη :Εφροσύνη Μαντά -Λαζάρου

στη Ρούλα Τριανταφύλλου

Ρούλα Τριανταφύλλου:

Πότε αρχίσατε να γράφετε και από ποιόν Έλληνα Ποιητή/τρια έχετε επηρεαστεί.

Ευφροσύνη Μαντά Λαζάρου:
Η πρώτη μου σχέση με την ποίηση έχει καταγραφεί μέσα μου ως μια τελετή μύησης, σε μια πολύ ιδιαίτερη εποχή για τον τόπο μου, όπως βέβαια το αξιολογώ τώρα. Ήταν το πρώτο ποίημα που αποστήθισα και απάγγειλα κάτω από ένα φωτεινό ουρανό μέσα σε πεύκα και χαμηλούς θάμνους μπροστά σε ένα παράξενα συγκινημένο και συνάμα χαρούμενο κοινό. Ήμουνα τόσο μικρή που συγκράτησα μόνο την εικόνα και το συναίσθημά της. Χωρίς να κατανοώ και να συνειδητοποιώ για πολλά χρόνια ό, τι άλλο από αυτό το γεγονός. Θα ήταν το 1960 ή 61, δεν είχα πάει ακόμη στο δημοτικό σχολείο, δεν είχα μάθει ακόμη να διαβάζω και να γράφω. Ήτανε στίχοι που τους είχε γράψει ο πατέρας μου, ένας άνθρωπος που αγαπούσε τα βιβλία και την ποίηση. Όπως και άλλοι άνθρωποι της εποχής του για οικονομικούς λόγους δεν είχε καταφέρει να σπουδάσει. Αυτό δεν τον εμπόδισε να είναι ο πρώτος δάσκαλος των παιδιών του. Είχε οργανώσει μια εκδρομή με φίλους και συγγενείς στο Μαχαιρά και εκεί στο κρησφύγετο του ήρωα Γρηγόρη Αυξεντίου απάγγειλα το ποίημα που μου έμαθε. Θυμάμαι πως εκτός από τους φίλους και τους συγγενείς ήτανε κι άλλοι, άνθρωποι που βαθύτατα συγκινημένοι, εκείνα τα πρώτα χρόνια μετά το τέλος του αγώνα, πήγαιναν να προσκυνήσουν συμβολικά έναν ήρωα στον τόπο της θυσίας του. Με τη χαρά για το τέλος της αγγλικής αποικιοκρατίας και τον ενθουσιασμό των πρώτων χρόνων της ανεξαρτησίας του νησιού. Αργότερα στο σχολείο η γραφή και η ανάγνωση ήταν μια υπέροχη εμπειρία, μια λειτουργία το ίδιο φυσική και αναγκαία όπως η αναπνοή. Γραφή και ανάγνωση- ακόμη και στη μορφή που τώρα θα ονόμαζα κοινωνική χρήση της γλώσσας, βιώνονταν αξεχώριστες: τρόπος έκφρασης και ποίησης με την πρώτη σημασία του «ποιείν». Αυτό που μόλις σας αφηγήθηκα ως βασικό νήμα ξετυλίγεται μέχρι σήμερα και διατρέχει ως υφαντικός ιστός όσα περιλαμβάνει για μένα ο κόσμος της ποιήσεως. Για να δημοσιεύσω όμως ποιήματα ή πεζά πέρασαν πολλά χρόνια. Μου είναι δύσκολο να ονομάσω μόνον έναν Έλληνα ποιητή ή μια μόνο ποιήτρια που με επηρέασε. Διαβάζω εξ ίσου πεζογραφία και ποίηση. Έλληνες και ξένους λογοτέχνες. Δημοτικά τραγούδια, παραμύθια, οι Γραφές, Όμηρος, Ησίοδος, αρχαίοι Έλληνες τραγικοί και φιλόσοφοι. Μόντης, Βασίλης Μιχαηλίδης, Λιπέρτης, Παντελής Μηχανικός … από τους Κύπριους. Σολωμός, Κάλβος, Σεφέρης, Καβάφης, Ελύτης, Καρυωτάκης, Πολυδούρη, Καββαδίας, Μανώλης Αναγνωστάκης… Πιο πολύ όμως επιστρέφω ξανά και ξανά στον Παπαδιαμάντη και στο Βιζυηνό… Διαβάσματα στα παιδικά και εφηβικά μου χρόνια. Αργότερα βέβαια γνώρισα και πολλούς άλλους σημαντικούς λογοτέχνες, έλληνες και ξένους, παλαιότερους και σύγχρονους. Όλοι, παλαιοί και σύγχρονοι, με επηρεάζουν. Ο αναγνώστης πάντα συνομιλεί με τους συγγραφείς και το ίδιο κάνει από μια αντίστροφη θέση, όταν γράφει.

* * * * * ****** ***** * * * * *

Ρ.Τ )Ποιες είναι οι κύριες πηγές έμπνευση σας.

Ε.Μαντά -Λαζ.)Ο άνθρωπος, το φως και το σκοτάδι μέσα του, η οδύνη, ο πόνος, η τραγικότητα του, ως τίμημα της γνώσης και της επίγνωσης. Όλα τα άλλα είναι ποταμοί και ρυάκια αυτής της πηγής.

***** ****** ****** *****

Ρ.Τ.)Ποιες είναι οι δυσκολίες της ποιητικής τέχνης.

Ε.Μαντά.Λαζ.)Ο αγώνας του ποιητή να αφαιρέσει από όγκους λέξεων - όπως αφαιρεί ο γλύπτης από το μάρμαρο για να ελευθερώσει μορφές, ιδέες, ομορφιά - και με τη σιωπή όσων δεν λέγονται να υπαινίσσεται και να εκφράζει ακόμη πιο ουσιαστικά πράγματα. Να σημαίνονται, να συμβολίζονται, να δηλώνονται περισσότερα από όσα γράφονται. Και ακόμη πιο αγωνιώδες το ζητούμενο: ενώ ο ποιητής καταβυθίζεται στην «πολύβουη σιωπή του μέσα κόσμου» του (για να το πω καλύτερα με τον τίτλο του θεατρικού έργου του φίλου Κωστή Γεωργίου) να γράφει έτσι που να αφορά τον άλλο, να γράφει για να συναντήσει τον άλλο.

***** ****** ***** *****

Ρ.Τ.) Ποιο είναι το μήνυμα που θέλετε να περάσετε μέσα από τα ποιήματά σας.

Ε.Μαντά- Λαζ.)Σήμερα δεν θέλω να περάσω μηνύματα σε κανέναν. Παλαιότερα μπορεί. Σε μια περίπτωση που ήθελα να γίνω η φωνή ενός αυτιστικού παιδιού και να μεταφέρω τα δικά του μηνύματα μεταβιβάζοντας κι έναν κώδικα επικοινωνίας, όπως τον γνώρισα κι όσο τον κατανόησα. Σήμερα μια τέτοια πρόθεση, να περάσω δικά μου μηνύματα, την νιώθω ως μια θέση ισχύος κι εξουσίας που δεν έχω. Να μοιραστώ… Ίσως.

***** ****** ****** ******

Ρ.Τ.) Στη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα, ποιο ρόλο έχει ο ποιητής/τρια και ποιοι είναι οι στόχοι του/της.

Ε.Μαντά-Λαζ.) Να παραμείνει ποιητής. Δηλαδή ξένος. Όχι παράξενος. Ούτε βέβαια ανάλγητος ή αδιάφορος. Ποιητής σημαίνει να δεσμευτεί, να αφοσιωθεί σε αυτό που πραγματικά είναι, στην αλήθεια του, για να ελπίζει πως αυτό δημιουργεί στην τέχνη του και το προσωπικό του ύφος. Να μην θεωρήσει την τέχνη επάγγελμα, μέσο κοινωνικής καταξίωσης, δημόσιας προβολής. Να είναι ανιδιοτελής στην πράξη, στη ζωή του. Για να είναι και στην ποίησή του. Να δείχνει προς νέους κόσμους και νέες πραγματικότητες που δεν υπήρχαν πριν ειπωθούν οι λέξεις με τον δικό του αγώνα. Ήδη είναι πολλά αυτά και δύσκολα. Ανάχωμα στην επιθετική ροή μιας λάσπης που διαβρώνει, ή καλύτερα να το πούμε μια τίμια παρουσία, είναι πολύ υπεύθυνη και πνευματική θέση και πιο πειστική από όποιες κραυγές και συνθήματα ή πολιτικολογίες.

****** ******* ***** *****

Ρ.Τ.) Όταν γράφετε, φροντίζετε να προσαρμόζετε τις ιδέες σας ή δε σας ενδιαφέρει η λογική αλληλουχία.

Ε.Μ.αντά-Λαζ.)Το φροντίζει κάποιος, ακόμη και για μένα την ίδια μυστηριώδης και μυστικός, ποιητής μέσα μου. Δεν μιλώ βέβαια για αυτόματη γραφή αλλά, όταν γράφω, βυθίζομαι μέσα μου και ξετυλίγεται το έργο ως να ονειρεύομαι. Κάποτε μια φράση σαν μουσική με συνοδεύει για μέρες, αισθάνομαι πως κυοφορεί συγκινήσεις, εικόνες, και μορφές, ιστορίες, κι όταν καθίσω να γράψω βλέπω πως πίσω της έσερνε λέξεις που δεν τις είχα προαποφασίσει, ούτε ήξερα πως ήταν εκεί και ακολουθούσαν, έρχονται ως ένας κόσμος που προϋπήρχε κι ήθελε να γεννηθεί. Όσο διάστημα γράφω οι λέξεις, οι εικόνες, οι μορφές, σκέψεις, ιδέες, χαρακτήρες, ήρωες, συναισθήματα, ο ρυθμός του έργου, με συνοδεύουν σε ό, τι κάνω, όπου κι αν είμαι. Κι είναι έτσι που έρχονται κι άλλες εμπνεύσεις που τείνουν να ολοκληρώσουν τη μορφή και το περιεχόμενο του έργου. Λογική αλληλουχία υπάρχει άσχετα με τον ελλειπτικό λόγο, την αφαίρεση ή την υπέρ- πραγματικότητα που προσπαθεί να συλλάβει κάποιος καλλιτέχνης « ρίχνοντας το δίχτυ του πάνω από το πνεύμα» όπως λέει ο Joachim Seng. Θα πρόσθετα και πέρα από τις λέξεις.

****** ******* ****** ******

Ρ.Τ.) Υπάρχει ποίηση για τις μάζες ή η ποίηση απευθύνεται αποκλειστικά σε μια κλειστή ελίτ.

Ε.Μαντά-Λαζ.) Αμετάδοτη είναι νομίζω μόνο η ποίηση ενός απόλυτα εγωκεντρικού, ναρκισσιστικού ποιητικού υποκειμένου.

***** ****** ****** *****

Ρ.Τ.) Σήμερα τα νέα παιδιά διαβάζουν Ποίηση και κατά πόσο τα αγγίζει. Μήπως τα παιδιά προκαταλαμβάνονται αρνητικά από τον τρόπο διδασκαλίας στο σχολείο; Αλήθεια, διδάσκεται η Ποίηση.

Ε.Μαντά-Λαζ.) Κάποια παιδιά διαβάζουν… και γράφουν επίσης. Και μάλιστα ασχολούνται σοβαρά και συνειδητοποιημένα. Είναι πολύ λίγοι, αν κρίνω από τους μαθητές μου. Δεν ήταν πάντα λίγοι; Δεν πρέπει να διδάσκεται η ποίηση. Αν μιλούμε για σχολική διδασκαλία, όπως την γνωρίζουμε. Εκτός κι αν αναλαμβάνουν παιδαγωγοί που είναι εραστές της ποίησης και μπορούν για χάρη της να ανοίξουν στους μαθητές τους ένα παράθυρο για να την κοιτάξουν και να την θαυμάσουν έως μια πόρτα για να την συναντήσουν, να την αγαπήσουν ή και να μυηθούν στον κόσμο της.

***** ******* ****** ******

Ρ.Τ.) Οι μεγάλοι εκδοτικοί οίκοι δεν εκδίδουν Ποίηση, πολλοί μικροί προσπαθούν απλώς να εκμεταλλευτούν τους δημιουργούς, είναι το διαδίκτυο μια κάποια λύσις και ποια είναι η σχέση σου με αυτό. (διαδίκτυο )

Ε.Μαντά-Λαζ.)Σκέφτομαι μερικές φορές πως θα υπάρχουν έργα αξιόλογα, ίσως και πιο σημαντικά από αυτά που εκδίδονται. Ακόμη κι από αυτά που έχουν βραβευτεί. Θα μένουν φυλαγμένα ή ξεχασμένα στα συρτάρια ποιητών. Αν η αιτία είναι το κόστος μιας έκδοσης κι όχι μια άλλη σκέψη ή δυσκολία, τότε το διαδίκτυο είναι ένα δικαιότερο μέσο. Είτε σε έντυπη μορφή είτε σε ηλεκτρονική το έργο πέφτει ως ένα μπουκάλι στον ωκεανό και καλό του ταξίδι. Μέσα στον ωκεανό των βιβλίων ή των αναρτήσεων καλοτάξιδο να είναι και καλή τύχη να έχει, να συναντήσει τους αναγνώστες του. Έχω μια μικρή σχέση με το διαδίκτυο. Δεν έχω τόση άνεση με την τεχνολογία. Έχουν φιλοξενηθεί όμως ποιήματά μου σε κάποια ιστολόγια, το διήγημά μου «Ανύπαρκτη ερώτηση» σε μια ανθολογία ηλεκτρονικής έκδοσης…

******* ****** ****** *****

Ρ.Τ.) Πες τε μου έναν στίχο που σας αγγίζει περισσότερο.

Ε.Μαντά-Λαζ.)Που με αγγίζει σήμερα, αυτή τη στιγμή… <<Μια άλλη μέρα θα είναι κάποιος άλλος στίχος. « ένα Εγώ που γλίστρησε προς τη σιωπή: ξύλινο, ένας πάσσαλος»

Από το ποίημα Επαναπατρισμός, Paul Celan, Γλωσσικό πλέγμα, μετάφραση Ιωάννα Αβραμίδου.

****** ****** ****** ******

Ρ.Τ.) Βλέπουμε τα τελευταία χρόνια να εκδίδονται ολοένα και περισσότερα βιβλία στην Ελλάδα. Τελικά είναι θέμα αστείρευτου ταλέντου σ’ αυτόν τον τόπο, ή απλά έγινε μόδα.

Ε.Μαντά-Λαζ.)Η τεχνολογία δίνει αυτή τη δυνατότητα. Δεν είναι κακό κατ’ ανάγκη. Δεν ξέρω αν είναι από μόδα. Μπορώ να εξετάζω μόνο τον εαυτό μου γιατί και ποια η ανάγκη να εκδίδω τα έργα μου. Θέλω να μην παραμελώ αυτή την ερώτηση προς τον εαυτό μου. Αν έχει ψυχή ο ποιητής, αν έχει και ταλέντο, κατατίθεται σε ένα έργο που θα διαβαστεί και θα αντέξει στο χρόνο. Ο αναγνώστης είναι που χρειάζεται πολύ περισσότερο σήμερα να καταβάλει έναν κόπο και μια μεγαλύτερη προσπάθεια να ξεχωρίσει και να φτάσει μέσα σε πλήθος βιβλίων το ένα που του μιλά.

******* ****** ****** ******

Ρ.Τ.) Οι κριτικοί σ’ όλα τα είδη της τέχνης διαμορφώνουν το επίπεδο, ανυψώνοντας ή κατακρεουργούν τους καλλιτέχνες. Τελικά έχει σημασία η παρουσία κριτικών στους τομείς της τέχνης; Κατά πόσο λειτουργεί αμερόληπτα σε μια εποχή που τα πάντα διαβρώνονται.

Ε.Μαντά-Λαζ.)Ο ποιητής γνωρίζει κατά βάθος ποιος κριτικός τον βοηθάει να εξελιχθεί στην τέχνη του και ποιος όχι. Ποιος αναλύει το έργο του με κριτικούς όρους. Τίμια. Αυτό πρέπει να επιθυμεί. Αν κοιτάζει ποιος θα του χαρίσει δημοσιότητα τότε μιλούμε για πρόβλημα που αφορά πρώτα τον ποιητή. Τι σχέση υπάρχει ανάμεσα στην αληθινή τέχνη και σε αυτά τα πρόσκαιρα παιγνίδια που δεν διαφέρουν από όσα συμβαίνουν στην υπόλοιπη κοινωνία;

****** ****** ****** ******

Ρ.Τ.) Τι σας βοηθάει περισσότερο να απελευθερώσετε την έμπνευσής σας.

Ε.Μαντά-Λαζ.)Να χειραφετούμαι από τους άλλους. Να απελευθερώνομαι από το φόβο της ευαρέσκειας ή της απαρέσκειας τους.
Κι επίσης, τουλάχιστον ενόσω γράφω ένα έργο να αποσύρομαι, να ξεχνώ τις νόρμες, τις σχολές, τις τεχνοτροπίες και τις μόδες. Με αυτά καταπιάνομαι και τα συζητώ με φίλους ή τα μελετώ σε περιόδους που δεν γράφω.

Σας ευχαριστώ .

**Η Ευφροσύνη Μαντά- Λαζάρου γεννήθηκε στην Κύπρο. Σπούδασε Ελληνική Φιλολογία στη Φιλοσοφική Σχολή στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας. Εργάστηκε στη Μέση Εκπαίδευση. Από το 1995 μέχρι το 2003 εργάστηκε με απόσπαση στην Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού της Κύπρου ως συντονίστρια ειδικών προγραμμάτων στα Γυμνάσια καθώς και για την παραγωγή παιδαγωγικού υλικού. Από το 2003 μέχρι το 2011 εργάστηκα ως συντονίστρια σε προγράμματα για τη Ζώνη Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας των σχολείων της Φανερωμένης στην Παλιά Λευκωσία. Τιμήθηκε με το Κρατικό βραβείο ποίησης του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού της Κύπρου για το έργο της « Ο Νώε στην πόλη», Πλανόδιον, 2012.

Ευφροσύνη Μαντά-Λαζάρου

Στο φως ανεβαίνει το σώμα χρυσίζον
τσαμπί από μέλι που ο έρωτας πυκνώνει στις κηρήθρες του

και η ψυχή ψιχίον πέφτει στο δισάκι.

Είπα το σύννεφο που διασχίζω , χρόνο.

Ευφροσύνη Μαντά-Λαζάρου Από την ποιητική συλλογή, ''Το Μέσα Φόρεμα ''
********************************************************************


Ευφροσύνη Μαντά -Λαζάρου

Τις νύκτες επιστρέφω στο σπίτι.
Στην πόρτα δεν με περιμένει κανείς.
Κάθονται μέσα οι δικοί μου άνθρωποι
υπερβολικά ήσυχοι για να είναι πιστευτό.
Ήλθες λοιπόν; ρωτάνε αμέριμνα τάχα.
Η τηλεόραση όμως τους προδίδει.
Όσο απουσιάζω παίζει στο κανάλι των έκτακτων
γεγονότων.
Αμέσως διακόπτουν με ένα πάτημα του κουμπιού μόλις
εμφανιστώ
λες και ένας κρυφός χρονοδιακόπτης συνδέει το σώμα μου με τη συσκευή

Αρτιμελής! δεν είναι θαύμα;








Ευφροσύνη Μαντά-Λαζάρου

ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟ ΣΩΜΑ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ

(α) Στην ανέμη της αγάπης σου το σώμα μου παραδόθηκα σε έναν κόσμο,
που αργά και με κόπο μεγάλο ξημερώνει άλλες μέρες.

(β) Όλα τα ω τα εύ που μου είπες και τα α τη χαρά και του α την απορία τα σπλάγχνα μου η λύρα σου.

...και σαν δοξάρι ο έρωτας με παίρνει χορδή στο βιολί σου.

(γ) Ένα κελάδημα τα τρυφερά μου στήθη στο ράμφος της χαράς σου

Έλα ν' ακουμπήσω στα χείλη σου γλυκιά ζάχαρη την αρχαία αγάπη.

(δ)

Ο έρωτας αυτός θα βασιλεύει γυμνός δίχως φορέματα χωρίς τα μεσοφόρια μιας θεότητας γυμνός σαν τη σάρκα, που φέγγει ωραία την υγεία της.

Ευφροσύνη Μαντά-Λαζάρου

Από την ποιητική συλλογή, ''Το Μέσα Φόρεμα ''

























Ευφροσύνη Μαντά Λαζάρου
Ιούλιος 1974

Ρίζα πικρή μεγάλωνε στο χώμα
Μαζί με όλα τα δέντρα μας
Με όλα τα βλαστάρια μας

Ο θερισμός ήλθε πικρός!

Οι Μέρες Υφάντρες Οι Νύκτες Γυμνές, 2002, Ευφροσύνης Μαντά - Λαζάρου


Ευφροσύνη Μαντά Λαζάρου

*Έφυγε ξαφνιασμένος κυνηγώντας τη ζωή
που σκόρπισε καθώς αγέρας

Έμεινε μια στιγμή απορώντας καθώς παιδί
σε κήπους καλοκαιρινούς που η μπόρα χάλασε
το πήλινο όστρακο των παιγνιδιών του

Κλώτσησε στο φευγιό του μια πετριά στον τοίχο μας
αφήνοντας την απορία δική μας

Θα μου φανεί καθ' όλα φυσικό
αν κάποιος πει πως τώρα στον τάφο του
κρυφογελά
Μακάρια ξέγνοιαστος
Περιπαικτικά αδιάφορος

Το ίδιο θα πιστέψω αν μάθω κάποια μέρα πως απορεί,
πως γνοιάζεται ακόμη κι ότι αγωνιά.

**{Στον παιδικό μου φίλο Αντρέα Ζίττη και στο Μιχαλάκη, στο Σταύρο, στο Δημήτρη... Μου λένε έπεσαν ηρωικά. Η καρδιά μου το ξέρει! Και όλο πιο βαθιά το ξέρει αφότου εμεγάλωσα και φτάνω η παλιά τους φίλη κάθε επέτειο στο 1974 κι εμαι τώρα συνομήλικη της μάνας τους, των γονιών τους κι εκείνοι έμειναν πάντοτε νέα παιδιά στα 1974...}

( ΟΙ ΜΕΡΕΣ ΥΦΑΝΤΡΕΣ ΟΙ ΝΥΧΤΕΣ ΓΥΜΝΕΣ1986-1987, Ευφροσύνης Μαντά- Λαζάρου Λευκωσία 2002 )



Ευφροσύνη Μαντά -Λαζάρου

*ΤΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΚΑΙ Ο ΧΩΡΙΣΜΟΣ

ΘΥΜΑΜΑΙ ΤΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ Μας με τις λέξεις. Χωρίς αυτά δεν θ’άντεχα τόσο μεγάλη σιωπή. Κι εσύ εύκολα έμπαινες στο παιχνίδι. Ένιωθες καλά κάθε μου χτυποκάρδι, κάθε μου βλέμμα, την ανάσα από κάθε μόριο της ύπαρξής μου. Αχ! Μια μέρα θα ήθελα να γράψω… ένα βιβλίο για το λόγο του Ιωάννη. Συμπλήρωσες. Πώς μου το κάνεις αυτό; Δεν σου ξεφεύγω με τίποτα. Ούτε και με βασανιστήρια ούτε και με κολακείες και κανακέματα δεν θα σε πείσω να το επαναλάβεις, να εξετάσω πώς το ξέρεις. Κουράστηκα. Πάρε τα λόγια και πες τα εσύ, αν είναι να αντέξω να τα διηγηθώ ως το τέλος. Κλέβω τις φράσεις σου, που μου ανοίγουν τον ουρανό της ποίησης, του στοχασμού. Δικοί σου οι στίχοι, γιατί χωρίς τις κουβέντες σου, δεν θα γύριζα τα μάτια στον ουρανό. Όταν με αγκαλιάζεις …σου είπα ,είμαι, μου συμπλήρωσες .Συνέχισε εσύ για μένα, θυμήσου το παιχνίδι των λέξεων.

Ευφροσύνη Μαντά -Λαζάρου
(απόσπασμα από το μυθιστόρημα :’’ Χωρίς την Αριάνδη’’


-Ευφροσύνη Μαντά -Λαζαρου

Είναι γεμάτος ο καιρός, έλεγε η μάνα μου' παρατηρούσε τα σημάδια λογαριάζοντας τη βροχή που ερχόταν. Κι εγώ νόμιζα πως ήταν τα μάτια μου εκεί έξω, που γέμιζαν
φεγγάρι. Ασυγκράτητος ο χρόνος κι ο καιρός.

Γυναίκα της Μεσόγειος

Δεν είμαι άξια να χαιρετώ τον ήλιο
με ρούχα που απλώνω στον καλό καιρό
καθαρά και μυρωδάτα,
πλυμένα σε σκάφη πλυντηρίου καλού;
ή να σας υποδέχομαι με τα λουλούδια που καλλιεργώ
και τα μυριστικά της γλάστρας;
Επιτέλους γυναίκα είμαι κι εγώ της Μεσογείου.
Και πώς συμβαίνει να χαιρετώ το φως
μέσα από λάμψεις και κρότους
σαν παιγνίδι με χάντρες θανάτου
μια μια τις πατώ εξαντλώντας
απώλειες, ωρολογιακές βόμβες•
παγιδεύσεις, πλάνες•
στο τέλος γυμνός τόπος θα μείνει
το πεδίον στη ζώνη ευθύνης μου.
Κι όταν νομίζω κοντά είμαι,
το άλλο βράδυ ονειρεύομαι αμμοθύελλες
στεγνώνει ένα τοπίο από λευκό αλάτι•
κι όπου πυκνώνει πήζει τους όγκους των φόβων μου
σε φιγούρες ανθρώπων δικών μου.
Με έχει τρομάξει το θάρρος μου
Κι οι πλάνες μου στη γεωπονική•
δεν φυτεύεται η έρημος,

πόσο μάλλον το αλάτι.








Κόκκινη πληγή.

Κλείνει την πόρτα του κάθε αυγή. Τον διώξανε απ'το χωριό, γιατί ξεμυάλιζε τους άντρες. Έκθαμβος μένει τώρα, εδώ, όπου τον δέχονται,με τις μελαγχολίες του και τα ξεσπάσματά του, ζωγράφοι, ποιητές και φοιτητές. Όταν οι άντρες τον παίρνουν στο κρεβάτι τους, ανοίγουν κόκκινοι κρουνοί τα μάτια του, διψασμένα γι' αγάπες και τρυφερά συντροφέματα .

Ευφροσύνη Μαντά -Λαζάρου ''Ο Νώε στην Πόλη''


Ο Νώε στην πόλη

Όταν η νύχτα χασμουριέται πάνω από τις στέγες, ανοίγουν οι αρμοί της πόλης επικίνδυνα.

Πότε είναι η διάβρωση, πότε η οξείδωση που κάνουν κοντραμπάντο, άλλοτε όμως η όσμωση και η επίστρωση με νέο σοβά, με χρώμα. Ύστερα πάλι σαπισμένα ξύλα, σκελετοί παλιάς σκάλας, μια κάμαρα που γέρνει δίχως συντροφιά. Πληγές καινούριες το τσιμέντο, πώς να επουλώσει τραύματα παλιά; Οι δρόμοι γεμίζουν μουσικές κι εστιατόρια. Ανάμικτα με κουβέντες, χασμωδίες και συρραφές από θρυμματισμένες στρώσεις πολιτισμών. Έρχονται πλήθος και σιτίζονται κοπαδιαστά. Φεύγουν θυμίζοντας πουλιά που κουβαλούν στο ράμφος τους τη ζωή σαν σπόρο.

Απλώνει η πόλη τα νερά της λύπης της, γίνεται λίμνη. Καρτερεί να καθρεφτίζεται σε δυο μάτια μια αγάπη που δεν έρχεται. Γι’ αυτό κάποιες φορές καθώς οι διαβάτες περνούν, μοιάζουν με τρένα που διασταυρώνονται μαζί της. Στυλώνουν το βλέμμα επάνω της κι εκείνη φεύγει πίσω δίχως να βλέπει. Οι άντρες τότε θυμούνται τις περαστικές που δεν τους κοίταξαν και οι γυναίκες τα κρύα κρεβάτια τους

Από των τοίχων τις ρωγμές, από μισάνοικτα βλέφαρα παραθυριών και παραβιασμένες πόρτες σπινθηρίζουν μικρές, λιπόθυμες ζωές.

Σε ένα πεθαμένο φαρμακείο εκατό χρονών είναι ένα γεροντάκι. Κάθεται μέσα σε κιτρινισμένα βαμβάκια, σκονισμένες γάζες, ληγμένες κρέμες, ιώδιο, οξυζενέ, σιρόπια, ψαλίδια μαυρισμένα, λαβίδες, κτένες, χάπια, συσκευασίες στραπατσαρισμένες και τσιρότα. Φαρμακώνουν ή θεραπεύουνε και ποιους; Θωπεύουνε το πένθος. Το αντίδοτο μιας πόλης που πεθαίνει, ο φαρμακοποιός ταριχευτής. Δεν διανυκτερεύει ποτέ.

Η ταρίχευση της καρδιάς είναι οξύτερη αντίφαση

Η λεπίδα που ανοίγει τις φλέβες πονάει λιγότερο από τη θέα ενός ανθρώπου, που, ενώ κοιτάζει το ρολόι του, λέει πως θέλει να πάει στον παράδεισο. Ύστερα φεύγει παίρνοντας μαζί την πόζα του, όπως παίρνει κανείς την τελευταία αναπνοή του.

Εκεί που θα έπρεπε μια άλλη επιθυμία να γεννηθεί, ο ταριχευτής παραφυλάει ένοπλος. Ή με τη μηχανή μια φωτογράφος. Κρατάει τη μηχανή της επιδέξια, σταθερά. Ψύχρα ανατέμνει το φως· σαν το νυστέρι που εργάζεται πάνω στην τελετουργία της επεμβάσεως και το σώμα διαφεύγει. Μαζί και η ψυχή. η φωτογραφία βγαίνει τρομακτική. Αν και η φωτογράφηση υπήρξε άρτια.

Οι άνθρωποι που φοβούνται το θάνατο τσιγκουνεύονται συνήθως πιο πολύ κι εκεί που θα μπορούσε να γίνει κανείς θρύλος ή στίχος πεθαίνοντας ωραία, απλά τον καταπίνει το σκοτάδι.

Ο γέρος στο παλιό κατάστημα και τα παιδιά του γειτονικού σχολείου. Φωλιά της ερημιάς τώρα την κατοικούνε μετανάστες. Δυο τυφλοί κόσμοι αγγίζονται και δεν γνωρίζονται. Ανοίγει κάθε πρωί το μαγαζί, απλώνει ως έξω τα παιγνίδια. Τα παιδιά, πουλιά σε ξένη πόλη, περνούν. Τα γέρικα δάκτυλα ψαύουν αντικείμενα παλιά. Κουρδίζουν ένα παλιό ρολόι. Περιμένει τα παιδιά της γειτονιάς που γερνούνε αλλού, μα δεν έρχονται.

Αυτός ο γέρος λοιπόν θα μπορούσε να γίνει ο μεγάλος ποιητής της πόλης. Δεν έγινε, για ένα πένθος που δεν ξόδεψε.

Αν άπλωνε τα παιγνίδια ένα πρωί στην πλατεία. Τα παιδιά του σχολείου, προσφυγάκια μακρινών τόπων και τωρινών καιρών, θα περνούσαν στην τάξη με ένα παιγνίδι στο χέρι. Με μια χειρονομία θα έμπαινε μέσα τους σαν επανάσταση τόση ποίηση και όλα τα βιβλία του κόσμου. Τώρα έξω από την κλειστή πόρτα περνούν όλοι αδιάφοροι και δεν θυμούνται. Είναι ένας τάφος, εκεί που θα ήταν η γιορτή της ζωής.

Είναι κι άλλα κλειστά μαγαζιά. Κατέβασαν ρολά ένα βράδυ και το άλλο πρωί δεν ήλθε κανένας ν’ ανοίξει.

Ευφροσύνη Μαντά -Λαζαρου
Ο Νώε στην πόλη






Ευφροσύνη Μαντά -Λαζάρου

Από των τοίχων τις ρωγμές, από μισάνοικτα βλέφαρα παραθυριών και παραβιασμένες πόρτες σπινθηρίζουν μικρές, λιπόθυμες ζωές.

'







Ευφροσύνη Μαντά -Λαζάρου

Οι άνθρωποι που φοβούνται το θάνατο τσιγκουνεύονται συνήθως πιο πολύ κι εκεί που θα μπορούσε να γίνει κανείς θρύλος ή στίχος πεθαίνοντας ωραία, απλά τον καταπίνει το σκοτάδι.

''Ο Νώε στην πόλη''

Σε προσωπικό επίπεδο :

Ευφροσύνη Μαντά -Λαζάρου

)( Διαλέξτε πέντε λέξεις που περιγράφουν τον εαυτό σας.

***Πέντε λέξεις, ελάχιστες από τις πολλές λέξεις που αγαπώ και υποθέτω πως, για να τις αγαπώ, συνδέονται με κάποιο τρόπο με αυτόν τον εν πολλοίς άγνωστο μου εαυτό: θάλασσα, ουρανός, σιωπή, ποτάμι, ονειροποιός …

)(Ποιο είναι το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό σας;

***Ας το πει κάποιος άλλος…

)(Ποιο χαρακτηριστικό προτιμάτε περισσότερο σε κάποιον;

***Άρωμα πνεύματος στον τρόπο που σκέφτεται και ενεργεί … όχι μανιερισμός προς εντυπωσιασμό, αυτό το κάτι δηλαδή που φωτίζει στο βάθος του βλέμματος ή μιας χειρονομίας ως χαρακτηριστικό του όντως ανθρώπου.

)( Τι θεωρείτε πιο σημαντικό στους φίλους σας;

*** Καταλαβαινόμαστε… αυτό. Συν-ομιλούμε.

)( Ποιοι είναι οι δύο καλύτεροί σας φίλοι;

*** Οι φίλοι μου και τα βιβλία.

)( Ποια είναι η καλύτερη συμβουλή που σας έχουν δώσει;

***Να μάθω να μοιράζομαι και τις λύπες μου με τους δικούς μου ανθρώπους. Πολλές άλλες συμβουλές θα έτυχε βέβαια να μου δώσουν σε κάποια άλλη περίοδο της ζωής μου.

)( Σε ποιο πράγμα προδώσατε τον εαυτό σας;
*** Όσες φορές αρνήθηκα να ακούσω τι μου λέει και ποια είναι τα δικά του θέλω.

)( Για ποιο πράγμα μετανιώνετε περισσότερο;
***Για συμπεριφορές με τις οποίες άθελα μου μπορεί να πλήγωσα ή και να πληγώνω ανθρώπους.

)( Ποιος είναι ο μεγαλύτερος φόβος σας;

*** Όταν πεθαίνει κάτι, κι εκεί που θα έπρεπε μια άλλη επιθυμία να γεννηθεί, εμφανίζεται ο ταριχευτής ( Ο Νώε στην πόλη, Πλανόδιον 2012) ή όταν οι πολύ λυπημένοι άνθρωποι γίνονται πάγοι στην Ανταρκτική ( Το Μέσα Φόρεμα, Αφή 2011). Φοβάμαι αυτά που όλοι οι άνθρωποι φοβούνται.

)( Ποιο εν ζωή πρόσωπο εκτιμάτε περισσότερο;

*** Έναν άνθρωπο που είναι πολύ δικός μου για να μπορώ να σας πείσω πως μιλώ ανεπηρέαστα.

)( Ποια θεωρείτε την πιο υπερεκτιμημένη αρετή;

***Δεν ξέρω… Δεν μπορώ να φανταστώ… Αφού η γνήσια αρετή μια είναι κι αδιαίρετη, μια ποιότητα, που σε κάθε περίσταση και κατάσταση του βίου μας απαιτείται να την κατακτούμε, κάθε φορά, και μόνο έτσι διασφαλίζει την ευπρέπεια και την αξία των πράξεων μας.

)( Αν μπορούσατε να αλλάξετε κάτι στον εαυτό σας, τι θα ήταν αυτό;

*** Πολλά! Η τελειότητα δεν είναι ανθρώπινο χαρακτηριστικό. Είναι προσανατολισμός κι αρχίζει με την ικανότητα να αποδεχόμαστε πως υπάρχει μέσα μας και φως και σκοτάδι. Πρώτα λοιπόν θα ήθελα να βελτιώσω την ικανότητα μου να αναγνωρίζω όλο και καλύτερα όλο και πιο πολύ τις άγνωστες πλευρές μου, άγνωστα κομμάτια μου, τέτοια που δεν μου επιτρέπουν να προχωρήσω, να εξελιχθώ, να φωτιστώ ως άνθρωπος.

)( Ποια είναι η αγαπημένη σας απασχόληση; (εκτός της συγγραφής)

***Περίπατοι στην πόλη, περίπατοι στην εξοχή. Πεζή. Και ακόμη να οδηγώ, να φεύγω χωρίς συγκεκριμένο προορισμό, απλά τριγυρίζοντας με το αυτοκίνητο σε εξοχές, στην πόλη, σε προάστια.

)( Σε ποιες περιπτώσεις λέτε ψέματα;

*** Όταν αποσιωπώ κάτι που η απόκρυψη του δεν προσκρούει σε αρχές ή δεν βλάπτει κάποιον ενώ αντίθετα η αποκάλυψη μπορεί να προκαλέσει σοβαρό πρόβλημα και να βλάψει. Έτσι δεν γίνεται συνήθως;

)( Ποια είναι η εικόνα που έχετε για την απόλυτη ευτυχία;

*** Ο ου τόπος , ο παράδεισος, είτε αυτός που λέμε χαμένος , είτε υπό δημιουργία ακόμη …

)( Τι θεωρείτε ως έσχατο βαθμό δυστυχίας;

*** Να πρέπει να αντιμετωπίσεις αυτό που λέμε συμφορά, φρίκη, καταστροφή, θάνατο, πόνο, χωρίς την παρηγοριά μιας καλοσύνης μέσα σου, αρετής και αποδοχής δίχως δηλαδή να έχεις φτάσει σε ένα επίπεδο αρετής και κατανόησης για την κοινή μοίρα : τη σύμφυτη τραγικότητα της ανθρώπινης ύπαρξης. Αναγκαίο τίμημα της ζωής. Αλίμονο ακόμη αν δεν διατηρήσουμε παρά τον πόνο και βάσανα και μια δόση περιέργειας σχεδόν παιδικής για να περιμένουμε με νέους προσδιορισμούς τα δώρα της ζωής και τις εκπλήξεις της στην επόμενη στροφή, τη νέα γνώση και κατανόηση που θα φέρει το κάθε λεπτό που ζούμε.

)(Τι ή ποιον αγαπάτε περισσότερο στη ζωή σας;

*** Ήταν ένα ερώτημα που μου προξενούσε πάντα απορία, γιατί ως παιδί έπρεπε να απαντήσω σε κάποιες θείες που μου έβαζαν το δίλημμα «ποια γιαγιά αγαπάς περισσότερο». Και τις δυο το ίδιο τις αγαπώ, επαναλάμβανα αλλά δεν γινότανε δεκτή η απάντησή μου … Οι γιαγιάδες οι ίδιες δεν είχανε ποτέ μια τέτοια έγνοια, τώρα που το σκέφτομαι. Αγαπώ. Τελεία. Μητρική αγάπη, συζυγική αγάπη… οικογένεια, φιλία, άλλο ο έρωτας… και ποια μορφή αγάπης είναι η ανώτερη; Όσο γίνεται λιγότερο εγωκεντρική, όσο περισσότερο καθαρή, ανιδιοτελής. Μπορώ να διακρίνω ως προς την δική μου ψυχική ικανότητα να αγαπώ, σε ποια ποιότητα αγάπης βρίσκομαι ή μπορεί να φτάσω, ως μητέρα, ως σύζυγος, ως φίλη, ως άνθρωπος. Αγαπώ τα παιδιά μου και τον άντρα μου, τους γονείς μου και τα αδέλφια μου και τους φίλους μου… Ας πούμε απλά με αυτή τη σειρά.

)( Πότε και πού υπήρξατε ευτυχισμένη;

***Στην παιδική μου ηλικία στο γενέθλιο τόπο μου, στην Αθήνα στα φοιτητικά μου χρόνια, δηλαδή ευτυχισμένη λόγω αθωότητας και αφέλειας. Και τώρα ξανά με όλα τα οδυνηρά και δύσκολα που δεν λείπουν από κανέναν άνθρωπο αισθάνομαι με άλλους τρόπους πως η ευτυχία πάντα καραδοκεί για να χρησιμοποιήσω μια φράση του Ίμρε Κέρτες. Μόνο που σε αυτή την ηλικία έχει ένα άλλο περιεχόμενο και σημασία η λέξη αυτή.

)( Ποιος είναι ο αγαπημένος σας φανταστικός ήρωας;

*** Όταν ο μύθος, το παραμύθι, η ταινία τελειώνει, το βιβλίο κλείνει, τα φώτα ανάβουν κι η ζωή συνεχίζεται με τους πραγματικούς ανθρώπους. Δεν μπορώ να θυμηθώ κάποιον φανταστικό ήρωα που αγαπώ ξεχωριστά. Μένει η τέρψη και κάτι που έμαθα από αυτούς ή όσα ονειρεύτηκα.

)( Ποιοι είναι οι πραγματικοί ήρωες σας;

*** Απλοί, καθημερινοί άνθρωποι, που είναι τόσο μα τόσο αληθινοί και συνάμα τόσο σοφοί με έναν τρόπο φυσικό, οι οποίοι αφού πέρασαν από το καμίνι του πόνου της ζωής, βγήκαν καλοσυνάτοι, γεμάτοι, χορτάτοι. Θλιμμένοι μπορεί αλλά καθόλου μίζεροι.

)( Τι απεχθάνεστε περισσότερο;

***Τη χυδαιότητα σε κάθε μορφή της. Και περισσότερο, όταν δεν είναι με την πρώτη ματιά αντιληπτή και πάει να εμφανιστεί ως κάτι άλλο.

)( Ποια θεωρείτε τη μεγαλύτερή σας επιτυχία;

*** Πριν μερικά χρόνια θα είχα δώσει εύκολα μια απάντηση. Η μόνη επιτυχία που αρχίζω να οσμίζομαι ότι έχει νόημα και θέλω να την κατακτήσω είναι το αίσθημα της πληρότητας, να γνωρίσω και να διερευνήσω άγνωστα κομμάτια μου, η αυτογνωσία κι η ειρήνη με τον εαυτό μου.

)( Ποιο είναι το αγαπημένο σας απόφθεγμα;

« Ό,τι εναποθέτει η ύλη της ζωής χαράζει σαν μαχαίρι τις αλήθειες μου» ( Το Μέσα Φόρεμα, Εκδόσεις Αφή, 2011)

«… καταργήστε τις λέξεις που ξέρατε και καλή ζωή πριν την αρπάξει το καλούπι των γνωστών σας φθόγγων» (Από αδημοσίευτο ποίημα) « Ρωτήστε αυτούς που δεν
υπόσχονται απαντήσεις» (…σε έρωτα ή θάνατο θα πάμε, Λευκωσία, 2005)

Ευρφοσύνη Μαντά Λαζάρου
στη Ρούλα Τριανταφύλλου





Ευφροσύνη Μαντά-Λαζάρου

Στη ζωή παραδόθηκα ένα δεμάτι αγάπες.

Εκείνη το γνωρίζει και στην τσέπη μου αφήνει όποτε θέλει τα φιλιά της κόκκινο μήλο καραμέλα.

Στη ζωή παραδόθηκα Εκείνη ξέρει...

Ευφροσύνη Μαντά-Λαζάρου Από την ποιητική συλλογή, ''Το Μέσα Φόρεμα ''


Ευφροσύνη Μαντά-Λαζάρου

Από την ποιητική συλλογή, ''Το Μέσα Φόρεμα '








Αναδημοσίευση :

(Brighton, Αύγουστος 2006)

Από την συλλογή «Το Μέσα Φόρεμα»

από τον Κοκολογιάννης Κωνσταντίνος


ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΜΑΝΤΑ - ΛΑΖΑΡΟΥ - ΔΥΟ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΕΙΣ, ΜΙΑ ΚΟΥΒΕΝΤΟΥΛΑ ΚΑΙ ΠΑΝΩ ΑΠ’ ΟΛΑ ΠΟΙΗΣΗ

Επί του Υφαντηρίου

5

Όλοι καθόντουσαν φρόνιμα κανένας δεν ήθελε μια αταξία ακόμη στο κεφάλι του. Αρκετός μπελάς ήταν κιόλας η νύχτα.

Όταν ξημερώσει... Θα περάσω στη σάλα με όλα τα φώτα αναμμένα λαμπεροί πολυέλαιοι κρύσταλλα λόγια.

Πες μου για τα πράγματα. Όχι πώς είναι, αλλά πώς απλώνουν το χέρι τους μες την ακίνητη ζωή μας.

Θα γλιστρήσω στην έναστρη νύχτα που στρώνεις κρεβάτι στην άφεγγη βραδιά των ματιών σου γυναίκα ο πόθος σου θα ξημερώσω το φως σου.

Πες μου για πράγματα. Όχι πώς είναι, αλλά πώς νιώθεις το αίμα τους όταν ξυπνήσαμε.

(Brighton, Αύγουστος 2006)

Από την συλλογή «Το Μέσα Φόρεμα»

από τον Κοκολογιάννης Κωνσταντίνος

Κάποτε στα μέσα της δεκαετίας του ’90, αποτυγχάνοντας για δεύτερη φορά στις πανελλήνιες εξετάσεις, πήρα τη μεγάλη απόφαση να αποκαλύψω στον πατέρα μου, τι πραγματικά ήθελα να κάνω στη ζωή μου.

- Πατέρα, θέλω να γίνω μουσικο-δημοσιογράφος. - Πολύ καλή επιλογή, αλλά δεν έχει χρήμα, γι’ αυτό θα πας Ιταλία να σπουδάσεις μηχανικός τηλεπικοινωνιών (όπως ήταν κι αυτός, εκτός από στρατιωτικός), μου απάντησε.

Ιταλία πήγα, αλλά μηχανικός τηλεπικοινωνιών δεν σπούδασα. Προτίμησα να γίνω γεωπόνος, οινολόγος και γευσιγνώστης.

Κάπου την ίδια περίοδο, μου γεννήθηκε η ανάγκη να γράψω, να γράψω ποίηση. Ίσως γιατί δεν έβρισκα άλλο τρόπο να βγάλω προς τα έξω τα εσώψυχά μου.

Τα χρόνια πέρασαν. Η ποίηση μέσα μου δυναμώνει, η δημοσιογραφία έχει βρει ένα είδος ικανοποίησης μέσω της ποιητικής έρευνας μέσα από αυτό το μπλογκ που το έχετε αγκαλιάσει με τόση αγάπη και σας ευχαριστώ πολύ γι’ αυτό.

Πριν λίγο καιρό, μου ήρθε η ιδέα να αναβαθμίσω το μπλογκ με μια σειρά συνεντεύξεων από σύγχρονους ποιητές. Έτσι ξεκινά αυτός ο κύκλος στο ΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ, από την Κύπρο, που τόσο φιλόξενα με έχει αγκαλιάσει τα τελευταία πέντε χρόνια.

Δευτέρα απόγευμα, μετά από μια κουραστική μέρα γεμάτη στρες και δουλειά, κάθομαι και απολαμβάνω το cappuccino μου στην καφετέρια του πολύ όμορφου βιβλιοπωλείου Rivergate με την Ευφροσύνη Μαντά – Λαζάρου, εκπαιδευτικό, συγγραφέα, ποιήτρια.

Την Ευφροσύνη την είχα γνωρίσει πριν δύο χρόνια σε ένα πιλοτικό πρόγραμμα του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού για την απασχόληση των παιδιών του δημοτικού και γυμνασίου της Φανερωμένης στην Παλιά Λευκωσία, μετά το πέρας των διδακτικών ωρών. Η Ευφροσύνη ήταν καθηγήτρια του σχολείου κι εγώ δίδασκα Ιταλικά και μαθηματικά, σε αυτό το πρόγραμμα.

Πώς ήταν η πρώτη σου επαφή με την ποίηση;

Συνάντησα την ποίηση πολύ νωρίς, από την παιδική μου ηλικία. Ο πατέρας μου, μου απάγγελνε στίχους, ποιήματα. Το όνειρό του ήταν να γίνει δάσκαλος, αλλά λόγω των δυσκολιών της εποχής, ασχολήθηκε με το εμπόριο. Αγαπούσε όμως πολύ το βιβλίο. Έγραφε κι ο ίδιος ποίηση. Ακόμα όταν ψάχνω στα πράγματά του, βρίσκω τιμολόγια, παλιά τεφτέρια κι ανάμεσα σε αριθμούς και λογαριασμούς τους στίχους του.

Όταν τον είχα ρωτήσει πώς ήξερε όλους αυτούς τους στίχους απ’ έξω, μου εξομολογήθηκε ότι τότε στο χωριό τα βιβλία ήταν σπάνιο είδος και ότι από ένα φίλο του δανείστηκε μια ποιητική ανθολογία. Κάποια ποιήματα τα αντέγραψε, άλλα τα αποστήθισε για να είναι δικά του για πάντα, όπου κι αν βρεθεί.

Ο πατέρας μου λοιπόν, μου απάγγελνε ποιήματα, ήταν η επένδυση ενός ονείρου, που έκανε πάνω μου. Από τότε, απ’ το δημοτικό κατάλαβα τη σημαντικότητα της ποίησης κι έτσι ξεκίνησα να γράφω από μικρή. Ήταν ένας τρόπος να βγάζω από μέσα μου και να βάζω στο χαρτί ερωτήματα και ερωτηματικά που είχα. Ήταν ο μοναδικός τρόπος να υπάρχω.

Αλλά και το χωριό, όπου μεγάλωσα και ζω ακόμα, η Δευτερά, με ώθησε στην ποίηση· έχει κάτι το μαγικό. Όπως φαίνεται και στο έργο του Θεοκλή Κουγιάλη «Η Δική μου Δευτερά.» Έχει μεταφραστεί στα αγγλικά και γαλλικά. Ίσως η εξοχή που το περιτριγυρίζει. Είναι ένας τόπος που γεννούσε ποιητές και για παραμύθια ήταν οι άνθρωποι κι οι ιστορίες τους, πότε ευτράπελες, πότε σοβαρές. Ποιητές που είναι πιο γνωστοί είναι ο Θεοκλής Κουγιάλης, ο Κώστας Βασιλείου, ο Αντρέας Ιακώβου. Ο Παντελής Μηχανικός έζησε κάποια χρόνια στη Δευτερά. Το σπίτι όπου μια περίοδο έμεινε με την πρώτη του γυναίκα και τα παιδιά του, λειτούργησε για μια χρονιά και σαν σχολική αίθουσα. Το σχολείο τότε δεν είχε αρκετές αίθουσες και το σπίτι μια και έμενε άδειο προσφέρθηκε από την οικογένεια για να λύσει το στεγαστικό πρόβλημα. Φαντάζομαι πως για τους δασκάλους μας δεν ήταν το πιο εύκολο να κάνουμε εκεί μαθήματα κι ακόμη δυσκολότερη θα ήταν γι αυτούς η ώρα του διαλείμματος τις χειμωνιάτικες μέρες μέσα στο μεγάλο χωλ του σπιτιού, εμένα όμως με γοήτευε η εμπειρία μαθημάτων σε εκείνο το σπίτι αντί στις σχολικές αίθουσες. Συναρπαστικό. Αλλά και οι κάτοικοι του χωριού, δυο κόσμοι αντιφατικοί· από τη μια αρκετοί μορφωμένοι, δάσκαλοι, κι άλλοι πάλι αγράμματοι, που όμως αγαπούσαν και αγκάλιαζαν με θαυμασμό τους ποιητές και τους δασκάλους. Πολλές φορές αναγνωρίζω μια ποίηση στα έργα και στην ομιλία τους. Κι από την άλλη όλοι εκείνοι που ο κόσμος τους είναι ξένος με το βιβλίο και προ πάντων με την ποίηση. Όλα αυτά μαζί ήταν καταλυτικοί παράγοντες για την ενασχόληση μου με την ποίηση.

Αν και θα σου εξομολογηθώ ότι σε μια περίοδο της ζωής μου, δέκα χρόνια περίπου κράτησε, αρνήθηκα την ποίηση και οποιαδήποτε συγγραφή. Ήμουν πεπεισμένη: «Σε τι χρησιμεύει η ποίηση μπροστά στη σιωπή του δεύτερού μου γιου, όταν από εκεί που είχε έναν πλούσιο λόγο οδηγήθηκε στη σιωπή λόγω αυτιστικών χαρακτηριστικών;» Μου γεννήθηκαν υπαρξιακά ερωτήματα, ενοχές. «Πώς μπορώ να απολαμβάνω εγώ το λόγο κι όχι αυτός;» Ήταν μια περίοδος που μέσα μου ως θεωρητικό υπόβαθρο υπήρχε έντονα αυτό που είχε πει ο Πλάτωνας στην «Πολιτεία», και το παραφράζω έτσι: Η ποίηση δεν λύνει προβλήματα. Είχα μια ανάγκη να αποσυρθώ από τον κόσμο της, να γίνω η φωνή του γιου μου και των ομοίων του κι έτσι ασχολήθηκα με κοινωνικό έργο για να προσπαθήσω να προωθήσω την κατανόηση γύρω από αυτά τα θέματα, για να προσπαθήσω να βελτιώσω έστω και ελάχιστα τις συνθήκες και την ποιότητα της εκπαίδευσης και της ζωής για τα άτομα αυτά. Ο λόγος μου γραπτός και προφορικός υπηρετούσε μόνο αυτούς τους στόχους. Δημοσιεύματα, επιστολές, αιτήσεις, σύλλογοι γονιών, υπηρεσίες, νομοθεσίες … κούραση και ματαίωση.

Κι έπειτα, πώς επανήλθες στη συγγραφή;

Δεν ξέρω. Ένιωσα ότι ξεχείλιζα κι ήθελα να βγουν όλα από μέσα μου. Όσα ανέσυρα από τους βυθούς όπου βρέθηκα. Έτσι βγήκε το μυθιστόρημα «Χωρίς την Αριάδνη» με τον επεξηγηματικό υπότιτλο «στη χώρα του αυτισμού παρέα με την ποίηση», από τις Εκδόσεις Γκοβόστη. Παράλληλα βγήκε το «Φίλε μου εγώ δεν είμαι σαν και σένα, το γράμμα ενός μοναχικού παιδιού.»

Ήταν σα να κρατούσα χρόνια ένα ημερολόγιο μέσα μου, ένα κολύμπι στα βαθιά παρέα με το γιο μου. Ένιωσα την ποίηση της σιωπής. Μια ποίηση βασισμένη στους κώδικες έκφρασης του γιου μου. Στίχοι μυστικής επικοινωνίας μαζί του. Ένιωθα κάποια στιγμή την ώρα της ολοκλήρωσης του έργου ότι «κλέβω» το γιο μου, για να γίνω ποιήτρια. Μέσα από αυτήν τη σύνδεση της ποίησης με τον αυτιστικό λόγο ξαναβρήκα τον τρόπο να ξαναγράψω. Μετά από αυτά τα δυο πεζά έργα συνέχισα με ποιητικό έργο.

Ξέρεις μπορεί να φαίνονται πολλά τα δέκα χρόνια σιωπής, αλλά δεν νιώθω ότι χάθηκαν ποιητικά και δημιουργικά. Νιώθω ότι υπήρξε μια απόσταξη, ένας πιο ουσιώδης τρόπος γραφής. Αν ο στίχος έχει γέλιο, είναι γέλιο αληθινό, ουσιώδες. Αν έχει πένθος το ίδιο.

Τι είναι για σένα ποίηση;

Λακωνικά θα σου απαντήσω τι δεν είναι ποίηση. Ποίηση δεν είναι λέξεις, ιδέες, ούτε εκδήλωση με τσάι και γλυκά! Δύσκολη ερώτηση... Είναι το ξεγύμνωμα της ψυχής. Μιας ψυχής με πολλά ερωτηματικά που αιωρούνται σαν αίσθηση· μια ομορφιά που αισθάνεσαι ό,τι έρχεται ή συναντάς, ένα εσωτερικό μυστικό που αναβλύζει κι απαιτεί να φανερώσει μια πραγματικότητα, μια ζωή. Είναι ένα αληθινό άνοιγμα ψυχής. Μου έρχεται στο νου τώρα επίσης αυτό που είπε ο Rilke. «Αν αισθάνεσαι ότι αν δεν γράψεις θα πεθάνεις τότε και μόνο να γράφεις». … Τις εμπειρίες, τα βιώματα, να δράξεις την στιγμή, να την αποτυπώσεις για να της χαρίσεις την αιωνιότητα.

Ίσως αυτή είναι η διαφορά του ποιητή από τον «ποιητή». Η ποίηση είναι τρόπος ζωής. Ο ποιητής ζει ποιητικά, προϋπόθεση, έχει ένα ήθος, όποιο κι αν είναι αυτό. Για τον άλλο μπορεί να μην είναι σωστό ή και ηθικό, με τα δικά του μέτρα και σταθμά πάντα, δεν έχει σημασία. Και γι’ αυτό πολλές φορές οι ποιητές θεωρούνται ιδιότροποι και παράξενοι. Είναι όμως προϋπόθεση. Όχι οι παραξενιές, που μπορεί να είναι και μια πόζα. Το ποιητικό ήθος· μπορεί να είναι μια δυο αλήθειες που πίστεψε πραγματικά και παραμένει όμως συνεπής, πιστός στις αλήθειες του.

Κάποτε ο Αδαμάντιος Διαμαντής είχε κάτι δυσκολίες με την πολεοδομία για το σπίτι του και τον συμβούλεψαν να πει ένα ασήμαντο, μικρό ψέμα με το οποίο θα λυνόντουσαν αμέσως τα προβλήματά του. Του φάνηκε ανυπέρβλητο εμπόδιο. «Κι αυτό το ψέμα δεν θα φανεί μετά στο έργο μου;» είχε απαντήσει. Αυτό είναι ποιητικό ήθος.

Το ημερολόγιο των Ελαχίστων

1

Με φυλακίζουνε τα όνειρά μου τις νύχτες βγάζουν μάτια κλαδιά περικοκλάδες αναφιλητά. Αδύνατο, σου λέω, να γλιτώσεις από όνειρα σχέδια ανεκπλήρωτα που τα έκανες εαυτό σου. Βγάλε το δέρμα σου αν χρειαστεί να τα διαχωρίσεις. Εκείνα όνειρα να σε ντύσουν να ξορκίσουν το φόβο σου κι εσύ... Κοίταξα βαθιά στα μάτια σου και σε είδα.

2

Μόλις συνάντησα τον εαυτό μου. Τι κρίμα που του αντιστέκομαι ακόμη.

Είμαι κοχύλι στην έρημο της κλειστής καρδιάς σου γίνομαι κορυδαλλός στο κλαδάκι της αγάπης σου.

Από την συλλογή «Το Μέσα Φόρεμα»

Ποια είναι η αίσθηση που έχεις όταν πιάνεις ένα βιβλίο στα χέρια σου;

Μπορεί να φανεί κοινότυπο, αλλά είναι μια αίσθηση μαγείας και αιωνιότητας. Το βιβλίο είναι ένας πλούτος ανθρώπων, ιδεών, χαρακτήρων που δεν τον συναντάς στο πλαίσιο της περιορισμένης φυσικής σου ύπαρξης. Είναι ένα αίσθημα ελευθερίας, ανοικτοσύνης, ειδικά για εμάς που ζούμε σε νησί, έναν τόπο μικρό. Είναι το οξυγόνο από άλλους κόσμους. Είναι το πιο σπουδαίο ταξίδι.

Θυμάμαι την πρώτη στιγμή που έμαθα ανάγνωση στο σχολείο. Ήταν συγκλονιστικό να μπορώ να διαβάζω από το μαυροπίνακα. Μια τεράστια χαρά κι ευτυχία όταν κατάλαβα το μηχανισμό της συλλαβής, της λέξης, του νοήματος. Με το που χτύπησε το κουδούνι για το σχόλασμα, πήρα το αναγνωστικό και πήγα τρέχοντας στο σπίτι. Ένιωθα ως να ήμουνα ο πρώτος άνθρωπος που ανακάλυπτε την ανάγνωση. «Ξέρω να διαβάζω!» τους φώναζα. Τους φάνηκε πολύ παράξενο. Διαβάζοντας το πρώτο μου βιβλίο ένιωσα τον έρωτα· ο πρώτος μου έρωτας και παντοτινός.

Και χαίρομαι όταν σαν εκπαιδευτικός βλέπω παιδιά με τον ίδιο έρωτα για το βιβλίο και την ίδια αγάπη για το διάβασμα.

Τα πρώτα σου διαβάσματα;

Τα πρώτα μου διαβάσματα ήταν παραμύθια και βιβλία από τη δανειστική βιβλιοθήκη του σχολείου. Μου άρεσε πολύ το «Κορίτσι με τα σπίρτα» και δε μου άρεσε η «Σταχτοπούτα». Διάβασα Πηνελόπη Δέλτα, Ντίκενς, Βίκτωρα Ουγκώ, Ντε Αμίτσις, Δημήτρη Λιπέρτη, Βασίλη Μιχαηλίδη, Διονύσιο Σολωμό, Κάλβο, Βαλαωρίτη, Παπαδιαμάντη, Καρκαβίτσα, Θεοτοκά, Ροϊδη, Κονδυλάκη, Τολστόη, Ντοστογιέφσκι, Λόρκα, Βενέζη, Παλαμά, Μυριβήλη, Καζαντζάκη, Σαμαράκη, Ελύτη, Σεφέρη, Σικελιανό, Καβάφη, Κώστα Μόντη… Ότι διδασκόμασταν στο σχολείο κι ό,τι άλλο τύχαινε να συναντήσω.

Οτιδήποτε ήταν τυπωμένο το διάβαζα. Είχα και έχω βουλιμική σχέση με το διάβασμα. Ακόμα και χαρτιά, αποκόμματα για μένα είναι μια πρόκληση.

Μετά στο Πανεπιστήμιο στην Αθήνα λάτρεψα τον Μπωντλαίρ. Ήταν μια απλή αναφορά σε κάποιο μάθημα για τους καταραμένους ποιητές. Κάποια ποιήματά του μου έκαναν εντύπωση και άρχισα να τον μελετώ. Με εντυπωσίασε και σαν προσωπικότητα, αν και πιστεύω ότι αυτό που πρέπει να μας ενδιαφέρει είναι το δημιούργημα και όχι ο χαρακτήρας του δημιουργού. Ο Μπωντλαίρ ακόμη με γοητεύει.

Άλλους ποιητές;

Περιέργως στο Πανεπιστήμιο διάλεξα τον κλάδο της κλασικής φιλολογίας, Λατινικά, Γλωσσολογία, Αρχαία Ελληνικά. Δε μου φαινόταν τόσο μακριά από τα Νέα Ελληνικά. Για μένα η μετάφραση ήταν παιχνίδι, ό,τι πιο εύκολο υπήρχε. Όταν το λέω, όλοι με κοιτούν περίεργα, όπως εσύ τώρα.

Εκεί (στο πανεπιστήμιο) αγάπησα ξανά τον Όμηρο και τους τραγικούς ποιητές. Γοητεύτηκα από τα επιτύμβια επιγράμματα. Τι ποίηση πάνω στις επιτύμβιες στήλες, στους τάφους απλών ανθρώπων. Μέσα από τις συναναστροφές και τις φοιτητικές παρέες γνώρισα την ποίηση του Καρυωτάκη και άλλων ποιητών. Μου άρεσε να πηγαίνω στα βιβλιοπωλεία της Αθήνας και να αγοράζω στα τυφλά. Έτσι γνώρισα για παράδειγμα τότε τον Πωλ Ελιάρ, πρόσφατα τον Κόρσο, τον Τζων Μπέρρυμαν... Τα βιβλιοπωλεία είναι αγαπημένοι τόποι επίσκεψης και συναναστροφής ακόμη και σε πόλεις ξένες όπου θα συναντήσω βιβλία σε άγνωστες μου γλώσσες. Ή σε μικρά βιβλιοπωλεία όπως πρόπερσι στη Σάμο. Σε ένα μικρό βιβλιοπωλείο με ελάχιστα βιβλία αλίευσα ένα διαμάντι. “Ο θρύλος του αγίου πότη”, του Joseph Roth.

Δουλεύοντας τώρα στην εκπαίδευση, ως αντιπερισπασμό ίσως σε ό, τι πρέπει να παραδώσω, διαβάζω ασταμάτητα αυτά που εμένα με αναπαύουν. Ποίηση και πεζογραφία, ξένα και ελληνικά, κάποιους σύγχρονους Κύπριους ποιητές και πεζογράφους. Ας μείνουμε όμως στο διάβασμα των φοιτητικών χρόνων…

Αχ! Μου λείπει η Αθήνα. Πιο πολλά έμαθα εξερευνώντας την πόλη απ’ ότι στο πανεπιστήμιο, τριγυρνώντας μέσα στο πλήθος, αναζητώντας ιδέες, ανθρώπους, συζητήσεις, παρέες, ζώντας καταστάσεις … Αυτός ο πλούτος εικόνων, ήχων, ανθρώπων. Για μια περίοδο πίστευα ότι η ζωή μου θα ήταν εκεί. Δεν ήθελα να φύγω...

Και την ώρα που ετοιμαζόμουνα να την ρωτήσω, τελικά επέστρεψε στην Κύπρο, οι ιδιοκτήτες του Rivergate μας είπαν ότι ετοιμάζονταν να κλείσουν. Έτσι έμεινα με την περιέργεια. Θα της κάνω αυτή την ερώτηση στην επόμενη συνέντευξη.




Ευφροσύνη Μαντά -Λαζάρου

Επί του Ύφαντηρίου

Με την αναπνοή της πάλλευκης σιωπής στο φως ανεβαίνει το σώμα χρυσίζοντας ανατολή μου ρόδινη, μεταξωτό σε τυλιγάδι. Τον κόσμο τον υφαίνουνε τα μάτια σαν γάτα που κοιμάται στα λουλούδια μας τεντώνεται ξυπνώντας από όνειρο η ζωή. Ο κήπος με τ' αγάλματα γέμισε πεταλούδες.

Ευφροσύνη Μαντά-Λαζάρου Από την ποιητική συλλογή, ''Το Μέσα Φόρεμα ''



Αναδημοσίευση :ΛΟΓΟΤΕΧΝΗΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΗΣ:Ευφροσύνη Μαντά-Λαζάρου

03/12/2012
Η ιστορία της ζωής σας σε είκοσι λέξεις:
Γενέθλιος τόπος, πρασινομάτα Δευτερά, βαθύριζες φιλίες. Βιβλίο πρώτο τα συναξάρια της ζωής γιαγιάδων, παππούδων. Παλιά Λευκωσία, Γυμνάσιο Φανερωμένης. Αθήνα… μητέρα…
Γιατί γράφετε;
Λέω πως η ποίηση συνάγει σε μια σκάφη τον πηλό της φθαρτότητας, κι όταν γράφω νομίζω πως έτσι θα γίνω μέρος της ζύμης του αιώνα μου. Θα σμίξω με τους άλλους, όπως άλλοι σμίγουν σε δουλειές, συγκεντρώσεις… Άλλες φορές αμύνομαι: Ο ποιητής πάντα κρατάει και μια ομπρέλα. Τις λέξεις του…
Για τι γράφετε;
Για τη ζωή, τον θάνατο και τα πλοκάμια τους: έρωτες, ματαιώσεις, απώλειες, ευτυχίες που δεν άντεξαν, αυταπάτες, «ιδιωτικές» πραγματικότητες…
Πεζογραφία ή ποίηση;
Και πεζογραφία και ποίηση. Στη χώρα του αυτισμού παρέα με την ποίηση ήταν υπότιτλος στο μυθιστόρημα Χωρίς την Αριάδνη, εκδόσεις Γκοβόστη. Πόσο κοντά αναπνέουν για μένα αυτά τα δυο είδη δηλώνεται στο ποιητικό μου έργο, Ο Νώε στην πόλη. Κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από το Πλανόδιον.
Η ποίηση ξεκινά …
…χωρίς την άδειά σου αλλά και δεν έρχεται με την επίκλησή σου, ιδίως αν δεν είναι ικεσία αφοσιωμένου εραστή χωρίς άλλες κρυφές επιζητήσεις.
Και τελειώνει…
…όταν ο θάνατος σφαλίσει τα μάτια, όταν κλείσει το στόμα; Όταν παγώσει το στήθος. Αυτό κυρίως· και δεν συμπίπτει πάντα με το βιολογικό τέλος. Όμως στη συντέλεια των αιώνων η ποίηση μέσα στον τελευταίο κρότο συντριβής θα γεννηθεί αλλού, ενώ εμείς θα κοιμόμαστε βέβαιοι ακόμη πως όλα τελειώνουν με το τέλος της ανθρωπότητας.
Ποιος ποιητής/ποιήτρια κατέγραψε καλύτερα τον κόσμο της Κύπρου;
Κάθε εποχή κι οι ποιητές της… Βασίλης Μιχαηλίδης, Μόντης, Μηχανικός, άλλοι που δεν γνωρίζω… Για τον μικρόκοσμο της γειτονιάς μου, Κ. Βασιλείου, Θ. Κουγιάλης.
Το ποιητικό ύφος ποιου /ποιας θα θέλατε να έχετε;
Ζηλεύω πολλούς στίχους. Θα ήθελα να τους είχα γράψει εγώ. Σαν να τους έχει κλέψει ο ποιητής από το δικό μου στήθος. Τόσο με συγκινήσανε. Αλλά γράφω ό,τι είμαι. Το ύφος είναι μέρος της ουσίας μου, η δική μου ζωική κραυγή κι ιδιοσυστασία. Αν μοιάσει με άλλους, δεν είναι επιδίωξη.
Σε ποια εποχή θα θέλατε να ζείτε;
Στην εποχή μου και στην ώρα μου. Φοβάμαι τις μεγάλες νοσταλγίες και τις μεγάλες ιδέες. Μια τέτοια νοσταλγία που δεν θα με άφηνε να συγχρονίσω το βήμα της σκέψης στον ρυθμό του παρόντος και θα με εμπόδιζε να προβάλω το πόδι σημαδεύοντας στο μέλλον. Κι αν γοητεύτηκα από εποχές και βίους γυναικών, δεν θέλω να γίνει αιτία να μην επιχειρήσω τη μικρή επανάσταση για την οποία ίσως γεννήθηκα. Έτσι, αν και
πολύ ονειρεύομαι, σηκώνομαι κάθε πρωί και πηγαίνω στη δουλειά, όπως όλοι. Έτυχε ή το διάλεξα, πηγαίνω να πολεμήσω με τις λέξεις, τις γνώσεις, τις αμφιβολίες, τις αξίες μου, πάντως με όλη την καρδιά μου, στο σχολείο όπου εργάζομαι.

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

~Ένα ποίημα του Γιάννη Παρασκευόπουλου~

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ

~Αναζήτηση~ 

 Εξαϋλώθηκαν τα συναισθήματα
 λες και δεν υπήρξαν ποτέ.

 Πέτρωσε η καρδιά
 παρά την θέρμης.

Βούρκωσε η σκέψη
 στο βάλτο της λησμονιάς. 

 Σε μια πικραμένη ανατολή
 έδυσε το φεγγάρι σου.

 Και συ μόνη περιπλανιέσαι
στα πέρατα του απείρου
 ψάχνοντας άλλα σύμπαντα.

 Παρασκευόπουλος Γιάννης